Metapolitiek
Ton Baeten

Ongemerkt is er in ons Nederlands taalgebruik een althans voor mij onbekend woord binnengeslopen en wel het woord 'metapolitiek'. Het werd gebruikt door mgr. A. van Luyn, de bisschop van Rotterdam, in zijn boek dat als titel draagt "Politiek en metapolitiek.

Metapolitiek suggereert een politiek, die naast het formele politieke handelen van een regering staat of dat politieke handelen zelfs overstijgt. Het is de politiek, die boven de erkende menselijke waarden uitgaat. Deze waarden richten zich immers op de waardigheid van de gehele menselijke persoon en op het algemeen welzijn. Zij moeten altijd door 'de tekenen van de tijd' worden onderkend en geïnterpreteerd en gaan dus verder dan de politieke lijnen door een regering uitgezet. Zij streven een hoger ideaal na dan de feitelijke werkelijkheid te zien geeft.

Politiek handelen is per definitie altijd beperkt en onvolledig. Zij komt immers tot stand in een coalitieregering en dat betekent een geven en nemen van alle partijen die bij zulk een regering betrokken zijn. Er moeten telkens weer compromissen gesloten worden, waardoor het politiek handelen nooit optimaal kan zijn, zo er al een politieke partij gevonden kan worden, die een optimale visie op de samenleving heeft. Die visie zal immers altijd onvolledig zijn en de idealen waarnaar een partij streeft zijn bijgevolg altijd beperkt.

De relatie tussen politiek en metapolitiek is eigenlijk een altijd actueel thema, waarover gereflecteerd moet worden. Zij is een voor iedere generatie in de brede zin van de samenleving een fundamentele opgave. Het betreft immers een gezamenlijke verantwoordelijkheid van generatie op generatie en vereist dus een samenlevingsbrede dialoog over de fundamentele waarden van het menselijk bestaan en van elke menselijke samenleving.

Waar de burger het politiek handelen nauwelijks kan beïnvloeden, kan wel iedereen zich bezig houden met metapolitiek. Hij moet zich telkens afvragen, waarmee de samenleving het beste gediend is. Hij zal dan tot conclusies komen, die ver uitgaan boven het formeel politiek handelen. Dat geldt echter niet alleen op staatkundig, maar ook op kerkelijk niveau. Waar de kerkelijke politiek vaak voorbijgaat aan het individuele welzijn van mensen, zal de bewuste christen standpunten moeten kiezen, die het welzijn van mensen bevorderen. Dat is metapolitiek in kerkelijke zin!

Boekentip Mgr. A. van Luyn, Politiek en metapolitiek

U kunt blijk geven van uw waardering voor Stukwerk door overmaking van een vrijwillige bijdrage op één van de rekeningen van de Abdij van Berne te Heeswijk: Postbank 1082440 of Rabobank 1201.00.908 (vermelding: 'vrijwillige bijdrage') Voor buitenlandse abonnee's: Rabobank 12.01.00.908; IBAN: NL64RABO 0120 1009 08; BIC: RABONL2U

Alle vorige afleveringen van Stukwerk-online zijn te vinden op www.abdijvanberne.nl.